Zabawa, uśmiechy i zaangażowane uczestnictwo we wszystkich zorganizowanych atrakcjach – to widok, który z pewnością towarzyszy większości wyjazdom dzieci i młodzieży w roku szkolnym. Niestety, pomimo dopilnowania wszystkich najważniejszych aspektów przez grono opiekunów i kierownika, wycieczka szkolna obarczona jest również ryzykiem wystąpienia nagłych i nieprzewidzianych sytuacji, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo uczestników. Część z nich może być efektem nieprzestrzegania podstawowych zasad przez uczniów bądź wynikać ze specyfiki tego typu wyjazdów, podczas których wiele sytuacji ma dynamiczny przebieg. Jakie są potencjalne zagrożenia, na które powinien zwrócić uwagę opiekun wycieczek?
Cele wycieczki szkolnej – rozporządzenie regulujące wypoczynek uczniów
Organizację wycieczek szkolnych określają przepisy znajdujące się w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki.
Według tego aktu prawnego, szkoły organizują aktywności krajoznawcze i turystyczne w ramach wycieczek szkolnych, aby uczniowie mogli:
- poznać kraj, tradycje, zabytki historii i kultury oraz środowisko przyrodnicze,
- zrozumieć język i kulturę inny państw,
- poszerzyć wiedzę z obszarów gospodarczych, społecznych i kulturalnych.
Wycieczki szkolne upowszechniają także wśród uczniów wiele ważnych zasad – jak np. te dotyczące ochrony środowiska naturalnego czy funkcjonowania środowiska przyrodniczego. Jakie są dodatkowe cele szkolnej wycieczki? Rozporządzenie wskazuje także na poprawę stanu zdrowia uczniów czy poznawanie zasad dotyczących bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach.
Sytuacje niebezpieczne na wycieczkach szkolnych
Istnieje wiele rodzajów niebezpieczeństw, które mogą przydarzyć się podczas trwania wycieczki szkolnej. Do całkowicie niezależnych od uczestników zalicza się warunki pogodowe – szczególnie w miejscowościach górskich oraz nadmorskich, które zmieniają się bardzo dynamicznie.
Sporą część z niebezpiecznych sytuacji stanowią także przyczyny losowe:
- ukąszenia,
- zatrucia,
- zgubienie drogi.
Opiekun wycieczki musi wziąć pod uwagę również nierozważne zachowania uczestników, którzy mogą np. oddalać się grupy nie przestrzegając tym samym podstawowych zasad regulaminu. W przypadku wycieczek starszych uczniów, istnieje także ryzyko spożywania przez nich alkoholu, co jest zabronione i może prowadzić do wielu niebezpiecznych sytuacji.
Opiekun wycieczki – jakie ma obowiązki?
Aby zapobiegać tego typu sytuacjom, szkoły mają obowiązek na czas trwania wycieczki zatrudnić kierownika oraz opiekunów dbających o bezpieczeństwo uczestników. Ich zadaniem jest m.in.:
- sprawowanie opieki nad powierzonymi uczniami,
- nadzorowanie wykonywania zadań, które zostały przydzielone uczniom,
- współpraca z kierownikiem w zakresie realizacji programu wycieczki oraz przestrzegania regulaminu,
- sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem regulaminu wycieczki przez uczniów,
- wykonywanie innych zadań zleconych przez kierownika.
Opiekunem wycieczki szkolnej może być zarówno pracownik pedagogiczny szkoły lub – w zależności od programu i celu wycieczki – osoba spoza tego grona, jednak wskazana przez dyrektora szkoły.
Ilu opiekunów na wycieczce szkolnej czuwa nad bezpieczeństwem?
O ile przytoczone wyżej rozporządzenie określa wiele aspektów wycieczki – m.in. cele, formy, jak i zadania kierownika i opiekunów wycieczek, o tyle nie ma zawiera jasnych regulacji, co do liczby opiekunów, którzy muszą uczestniczyć podczas tego typu aktywności.
Wskazówką mogą być limity znajdujące się w innym akcie prawnym – Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 30 marca 2016 r. w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży. Według przepisów tam zawartych, pod opieką jednego wychowawcy wypoczynku (osoby o podobnych kompetencjach do opiekuna wypoczynku) powinna znajdować się grupa nie większa niż 20 uczestników lub – gdy w grupie znajdują się również osoby poniżej 10. roku życia – 15 uczestników.
Kurs na Opiekuna Wycieczek
Z uwagi na fakt, że organizacja wycieczek szkolnych wiąże się z obowiązkowym zatrudnieniem opiekunów, zainteresowanie zdobyciem wymaganych kwalifikacji nieustannie rośnie. Centrum Doskonalenia Zawodowego przygotowało Kurs na Opiekuna Wycieczek, który pozwoli kursantom zdobyć niezwykle przydatna wiedzę w pracy o takim charakterze.
